Beth yw Vaginosis Bacteriolegol?
Vaginosis Bacteriolegol (BV) yw’r achos mwyaf cyffredin o ollyngiad anghyffredin o’r wain ym menywod o oed beichiogi. Mae’n digwydd pan fydd y cydbwysedd naturiol o facteria yn y wain yn cael ei darfu, gan arwain at ordyfiant o fathau penodol o facteria.
Mewn wain iach, mae Lactobacilli yn facteria dominyddol sy’n cadw pH y wain yn is na 4.5. Mae’r amgylchedd asidig hwn yn helpu i atal gordyfiant o facteria niweidiol. Mewn BV, mae pH y wain yn codi dros 4.5, weithiau hyd at 6.0. Er bod Lactobacilli yn dal i fod yn bresennol,
maen nhw’n cael eu gorchfygu’n fawr gan facteria anaerobig ac anaerobig rhydd, gan gynnwys:
- Gardnerella vaginalis
- Prevotella spp.
- Mycoplasma hominis
- Mobiluncus spp.
- Atopobium vaginalis
- Clostridiales spp. (BV 1-3)
- Leptotrichia spp.
- Sneathia spp
Mae ymchwil ddiweddar hefyd wedi adnabod bioffilm — haen denau glydiog — sy’n cynnwys yn bennaf Gardnerella ac Atopobium, ac y credir ei bod yn chwarae rôl allweddol wrth ddatblygu BV.
Arwyddion a Symptomeau BV
Mae mewn bron i 50% o fenywod does dim symtomau i gael i BV. Fodd bynnag, pan fydd symptomau’n digwydd, maen nhw fel arfer yn cynnwys:
Symptomeau:
- Gollyniad o’r wain sydd ag arogl pysgodlyd ac annifyr
- Fel arfer, nid yw’n gysylltiedig â phoen, cosi, na llid
Arwyddion:
- Gollyngiad tenau, gwyn, a chyson sy’n cotio waliau’r wain a’r festibiwl
- Dim arwyddion amlwg o lid
Pa mor Gyffredin yw BV?
Mae’r amlder o BV yn amrywio’n fawr. Mae ymchwil yn dangos ei fod yn bodoli fel y ganlyn:
- Mewn tua 5% o fyfyrwyr coleg ond fel arfer nid oes ganddynt symptomau
- Hyd at 50% o fenywod mewn rhai cymunedau gwledig
- Oddeutu 12% o fenywod beichiog sy’n mynychu clinigau cyn-geni yn y DU
- ArouTua 30% o fenywod sy’n terfynu eu beichiogrwydd
Beth sy’n achosi BV?
Caiff BV ei achosi gan darfu ar gydbwysedd facteria’r wain. Gall hyn ddigwydd oherwydd:
- Golchi’r wain yn rhy aml neu ddefnyddio sebonau a hylifau persawrus
- Golchi tu mewn i’r wain
- Partneriaid rhywiol newydd neu sawl partner
- Defnyddio dyfeisiau intra-wythiennol (IUD)
- Ysmygu
Nid yw’n gwbl glir pam mae’r pethau hyn yn achosi’r anghydbwysedd.
Ai Haint yw BV neu Anghydbwysedd?
Mae dadl barhaus ynghylch a yw BV yn anghydbwysedd o facteria’r wain yn unig neu a yw’n cael ei achosi gyda haint a drosir yn rhywiol (STI). Beth bynnag, mae rhai ffactorau’n gallu cynyddu’r risg:
- Golchi tu fewn i’r wain
- Derbyn rhyw geneuol (cunnilingus)
- Newid partner rhywiol yn ddiweddar
- Ysmygu
- Presenoldeb STIau eraill (e.e., clamidia neu herpes)
- Ethnigrwydd – Mae’r gyfradd uchaf wedi cael ei nodi ymysg menywod Du
Sut mae’n cael ei ddiagnosio?
Efallai y bydd eich darparwr gofal iechyd yn:
- Gofyn am eich symptomau
- Gwneud swab o’r wain i wirio pH a rhoi’r bacteria dan y meicro-sgop
- Gwahardd cyflyrau eraill fel thrush neu STIau
Sut mae BV yn cael ei drin?
Fel arfer, caiff BV ei drin gyda gwrthfiotigau, megis:
- Tabledi metronidazole (fel arfer am 5–7 diwrnod)
- Gel neu hufen metronidazole neu glindamycín a gaiff ei fewnosod i’r wain
Er bod symptomau’n gwella’n gyflym weithiau, mae’n bwysig gorffen y cwrs llawn o’r meddyginiaeth.
Dylech osgoi alcohol wrth gymryd metronidazole, gan y gall achosi effeithiau anghyfforddus.
Ydy BV yn gallu dychwelyd?
Ydy, gall BV ddychwelyd, weithiau o fewn ychydig wythnosau. Os bydd hyn yn digwydd yn aml, efallai y bydd eich meddyg yn awgrymu:
- Cyrsiau triniaeth hirach
- Probiotigau I’r wain (er bod y dystiolaeth yn dal i fod yn gyfyngedig)
- Osgoi pethau sy’n achosi’r broblem, fel cynnyrch persawrus neu ddouchio
Beth sy’n digwydd os na chaiff BV ei drin?
Er bod symptomau BV yn aml yn ysgafn, os na chaiff ei drin gall gynyddu’r risg o:
- Clefyd heintus y pelfis (PID)
- Cymhlethdodau yn ystod beichiogrwydd (e.e. geni cyn-amser)
- Cynyddu’r tebygolrwydd o gael STIau, gan gynnwys HIV
Os ydych yn feichiog neu’n derbyn triniaeth gynaecolegol, mae’n arbennig o bwysig trin BV.
Sut alla i atal BV?
- Osgoi douchio a chynnyrch persawrus yn neu o amgylch y wain
- Golchwch gyda dŵr cynnes neu sebon ysgafn heb arogl
- Defnyddiwch gondomau i helpu lleihau’r risg
- Cyfyngu ar nifer o bartneriaid rhywiol
- Osgoi ysmygu
Pryd ddylwn i weld meddyg?
Ewch I weld gweithiwr gofal iechyd proffesiynol os:
- Rydych chi’n sylwi ar newid yn y gollyngiad o’r wain
- Rydych chi’n profi arogl cryf neu anghyffredin
- Dydych chi ddim yn siŵr os yw’n BV neu gyflwr arall (fel thrush neu STI)
- Mae parhau i ddychwelyd
Sut allwn ni helpu yn WWWW
Yn WWWW, rydym yn cynnig:
- Asesiad cynhwysfawr a diagnosis o bryderon iechyd y wain
- Cynlluniau triniaeth wedi’u teilwra i adfer fflofa wain iach
- Cyngor arbenigol ar newidiadau i’r ffordd o fyw i leihau’r siawns o ddychwelyd
Mae ein tîm ymroddedig yma i’ch cefnogi gyda’ch iechyd gynaecolegol gyda sensitifrwydd, arbenigedd, gyda’r gorau mewn gofal iechyd modern.
Archebwch apwyntiad gyda ni heddiw a chymerwch reolaeth dros eich iechyd gwainol gyda hyder.